با نزدیک شدن به زمان اجرای مقررات جدید اتحادیه اروپا برای مقابله با جنگل‌زدایی، صنعت سویای برزیل نگران از دست دادن بخشی از بازار صادراتی کنجاله سویا در اروپا است؛ در همین حال، آرژانتین با تکیه بر سامانه ردیابی محصولات کشاورزی خود اعلام کرده است که آمادگی دارد کمبود احتمالی عرضه برزیل را از ۳۰ دسامبر جبران کند.
به گزارش رویترز، مقررات جدید اتحادیه اروپا برای مقابله با جنگل‌زدایی (EUDR) می‌تواند جریان صادرات کنجاله سویای برزیل به بازار اروپا را تحت تأثیر قرار دهد و فرصت تازه‌ای برای رقیب منطقه‌ای این کشور، آرژانتین، ایجاد کند.
بر اساس داده‌های فدراسیون تولیدکنندگان خوراک دام اروپا (FEFAC)، برزیل بزرگ‌ترین تأمین‌کننده کنجاله سویا برای اتحادیه اروپا محسوب می‌شود و حدود نیمی از واردات این محصول به اتحادیه در سال گذشته از این کشور تأمین شده است. برزیل همچنین در سال ۲۰۲۵ با صادرات ۲۳.۳ میلیون تن کنجاله سویا، رکورد جدیدی را به ثبت رساند.
بر اساس مقررات جدید، واردکنندگان از ۳۰ دسامبر باید اثبات کنند که محصولات وارداتی آن‌ها با زمین‌های جنگل‌زدایی‌شده ارتباط ندارند؛ در غیر این صورت، با جریمه‌های قابل‌توجهی مواجه خواهند شد.
چالش ردیابی محصولات برزیل
گسترش اراضی کشاورزی در بخش‌هایی از مرکز و شمال‌شرق برزیل طی دهه‌های گذشته، در مواردی با تغییر کاربری اکوسیستم‌های طبیعی همراه بوده است. در مقابل، بخش عمده زمین‌های اصلی تولید سویای آرژانتین در دشت‌های وسیع پامپاس قرار دارد؛ مناطقی که بیش از یک قرن است زیر کشت محصولات کشاورزی هستند.
این تفاوت جغرافیایی و سابقه بهره‌برداری از اراضی، به یکی از عوامل مهم در ارزیابی ریسک تأمین محصولات مطابق با مقررات جدید اروپا تبدیل شده است.
فدراسیون تولیدکنندگان خوراک دام اروپا هشدار داده است که الزامات ردیابی و اثبات منشأ محصولات ممکن است دسترسی حدود ۴ میلیون تن کنجاله سویای برزیل به بازار اروپا را محدود کند؛ حجمی معادل تقریباً ۱۷ درصد از کل صادرات این محصول از برزیل. در آخرین ارزیابی این فدراسیون از پیامدهای مقررات ضدجنگل‌زدایی بر زنجیره تأمین، برزیل در گروه کشورهای دارای ریسک «متوسط» قرار گرفته است. بر اساس این ارزیابی، ایالت ماتو گروسو در مرکز غربی برزیل و برخی مناطق دیگر با موانع ساختاری و لجستیکی مواجه‌اند که می‌تواند توسعه زنجیره‌های تأمین کاملاً منطبق با مقررات اتحادیه اروپا را دشوار کند
دانته رومانو، مدیر تحقیقات شرکت کارگزاری غلات مکس آگرو در شهر روساریو، توضیح داده است که کشاورزان مناطق مرکزی برزیل در فاصله بیش از ۲ هزار کیلومتری بنادر دریایی قرار دارند. انتقال محصولات آن‌ها به پایانه‌های صادراتی نیز اغلب مستلزم جابه‌جایی میان کامیون، بارج و قطار است؛ موضوعی که ردیابی محموله‌ها را پیچیده‌تر می‌کند.
در مقابل، فاصله مناطق اصلی تولید سویای آرژانتین تا قطب بندری روساریو حداکثر حدود ۳۵۰ کیلومتر است؛ مزیتی که می‌تواند ردیابی محصولات را ساده‌تر و کم‌هزینه‌تر کند.
انتقاد صنعت سویای برزیل از مقررات اروپا رهبران صنعت سویای برزیل معتقدند مقررات جدید فشار نامتناسبی بر تولیدکنندگان این کشور وارد می‌کند.
رئیس انجمن تولیدکنندگان سویای برزیل (Aprosoja) با اشاره به اجرای برنامه‌های احیای محیط زیست در برخی مناطق این کشور، هم‌زمان با توسعه اراضی کشاورزی، از رویکرد مقررات جدید انتقاد کرده است.
او در دفاع از بخش کشاورزی برزیل گفت: «مشکلات زیست‌محیطی برزیل در مقایسه با ابعاد بخش کشاورزی ما بسیار کوچک‌تر است.» اجرای این مقررات در شرایطی آغاز می‌شود که برزیل در آستانه آغاز دوره جدید ریاست‌جمهوری لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا قرار دارد؛ موضوعی که بحث درباره رابطه میان توسعه کشاورزی، سیاست‌های زیست‌محیطی و رقابت‌پذیری صادرات این کشور را نیز برجسته کرده است.
آرژانتین: آماده جبران کمبود صادرات برزیل هستیم در سوی دیگر، صنعت قدرتمند فرآوری و روغن‌کشی سویای آرژانتین خود را برای بهره‌برداری از فرصت احتمالی ناشی از محدودیت‌های صادراتی برزیل آماده می‌کند.
گوستاوو ایدیگوراس، رئیس اتاق صادرکنندگان و فرآوری‌کنندگان غلات آرژانتین (CIARA-CEC)، با اشاره به احتمال کاهش صادرات برزیل اعلام کرد که آرژانتین توانایی جبران این کمبود را دارد. او گفت: «ما به‌راحتی می‌توانیم این خلأ را پر کنیم.»
ایدیگوراس میزان کاهش احتمالی صادرات برزیل را بین ۵ تا ۶ میلیون تن برآورد کرد و با تأکید بر آمادگی کشورش افزود: «آرژانتین آماده است.»
وی همچنین به سامانه ردیابی VISEC اشاره کرد؛ سامانه‌ای که مسیر تولید تا صادرات دانه سویا و گوشت گاو را دنبال می‌کند و به گفته او، به‌طور کامل عملیاتی شده است.
در آخرین ارزیابی فدراسیون تولیدکنندگانخوراک دام اروپا، آرژانتین در گروه کشورهای دارای ریسک «پایین» از نظر اختلال در تأمین محصولات به دلیل مقررات ضدجنگل‌زدایی قرار گرفته است. این ارزیابی پیش‌بینی می‌کند که تقریباً تمام تولید کنجاله سویای این کشور در نیمه نخست سال ۲۰۲۷ شرایط لازم برای عرضه به بازار اروپا را داشته باشد.
رومانو نیز معتقد است آرژانتین می‌تواند از هرگونه کاهش محموله‌های برزیل به مقصد اروپا بهره‌مند شود. در عین حال، برزیل ممکن است برای جبران بخشی از این کاهش، فروش خود را به بازارهای جایگزین افزایش دهد؛ به‌ویژه اگر صادرکنندگان آرژانتینی سهم بیشتری از محصولات خود را به اروپا اختصاص دهند.
آرژانتین بزرگ‌ترین صادرکننده کنجاله سویا در جهان است و سال گذشته حدود ۲۷ میلیون تن از این محصول صادر کرد که تقریباً یک‌چهارم آن به کشورهای جنوب‌شرق آسیا اختصاص داشت.
پیامدهای احتمالی برای تجارت جهانی خوراک دام تحولات پیش‌رو می‌تواند ترکیب عرضه کنجاله سویا در بازار جهانی را تغییر دهد. در صورت دشوار شدن انطباق صادرکنندگان برزیلی با الزامات اتحادیه اروپا، آرژانتین ممکن است سهم بیشتری از بازار این بلوک را به دست آورد؛ در مقابل، برزیل احتمالاً برای حفظ حجم صادرات خود به بازارهای دیگر روی خواهد آورد.
این تغییرات در مقطعی حساس برای روابط تجاری اتحادیه اروپا و بلوک مرکوسور رخ می‌دهد و می‌تواند بر رقابت میان صادرکنندگان آمریکای جنوبی، هزینه تأمین مواد اولیه خوراک دام و مسیرهای تجارت محصولات کشاورزی تأثیر بگذارد.
با این حال، میزان اثرگذاری نهایی مقررات به توانایی تولیدکنندگان و صادرکنندگان در ایجاد زنجیره‌های تأمین قابل‌ردیابی، ارائه مستندات موردنیاز و انطباق عملی با الزامات اتحادیه اروپا بستگی خواهد داشت.
پاراگوئه نیز آماده بهره‌گیری از فرصت بازار اروپا است
اتاق صنایع فرآوری غلات پاراگوئه (CAPPRO) اعلام کرده است که این کشور از «شرایط ساختاری مطلوبی» برای رعایت الزامات اتحادیه اروپا برخوردار است.
در منطقه شرقی پاراگوئه، که بخش عمده سویای این کشور در آن تولید می‌شود، قانونی مصوب سال ۲۰۰۴، جنگل‌زدایی با هدف استفاده کشاورزی از اراضی را ممنوع کرده است.
پاراگوئه نیز همانند آرژانتین، در ارزیابی فدراسیون تولیدکنندگان خوراک دام اروپا (FEFAC)، در گروه کشورهای دارای ریسک پایین از نظر اختلال در تأمین محصولات به دلیل مقررات جدید مقابله با جنگل‌زدایی قرار گرفته است.
